Giỗ Tổ Ngành Gỗ là một trong những ngày lễ truyền thống mang ý nghĩa thiêng liêng và sâu sắc đối với những người làm nghề mộc, chế biến gỗ và sản xuất nội thất tại Việt Nam. Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân khai sáng nghề, mà còn là thời điểm để cộng đồng ngành gỗ cùng nhìn lại hành trình phát triển, gìn giữ những giá trị văn hóa cốt lõi và hướng tới tương lai bền vững.
Trong dòng chảy phát triển không ngừng của xã hội hiện đại, Giỗ Tổ Ngành Gỗ vẫn giữ nguyên giá trị tinh thần, trở thành biểu tượng của lòng biết ơn, niềm tự hào nghề nghiệp và sự gắn kết giữa các thế hệ người làm nghề gỗ.
Giỗ Tổ Ngành Gỗ diễn ra vào ngày nào?
Theo truyền thống dân gian, Giỗ Tổ Ngành Gỗ thường được tổ chức vào ngày 20 tháng Chạp âm lịch hằng năm. Đây là thời điểm cuối năm, khi công việc sản xuất dần khép lại, rất thích hợp để:
- Tổng kết một năm lao động, sản xuất – kinh doanh
- Tưởng nhớ và tri ân công đức Tổ nghề
- Cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi, nghề nghiệp hanh thông
Tại nhiều địa phương và làng nghề nổi tiếng như Đồng Kỵ, Hố Nai, Sơn Đồng, Chàng Sơn…, ngày giỗ tổ được tổ chức trang trọng với sự tham gia của đông đảo nghệ nhân, thợ mộc, chủ xưởng và doanh nghiệp trong ngành gỗ.
Nguồn gốc và ý nghĩa của Giỗ Tổ Ngành Gỗ
🔸 Nguồn gốc Tổ nghề ngành gỗ tại Việt Nam
Nghề mộc – nghề gỗ xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử Việt Nam, gắn liền với quá trình dựng làng, xây nhà, làm đình chùa, cung điện và các công trình kiến trúc truyền thống. Trải qua hàng trăm năm, nghề mộc không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn phát triển thành một loại hình nghệ thuật thủ công tinh xảo, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.
Truyền thuyết về Tổ nghề mộc – Nguyễn Công Nghệ
Theo truyền thuyết dân gian được lưu truyền tại nhiều làng nghề, Nguyễn Công Nghệ là một người thợ mộc tài hoa sống vào thời chúa Trịnh. Ông nổi tiếng với tay nghề tinh xảo, đức tính cần cù và lòng tận tâm với nghề.
Tương truyền, một lần Nguyễn Công Nghệ được triệu vào cung để chạm trổ ngai vàng cho chúa Trịnh. Với tài nghệ điêu luyện, ông đã tạo nên một tác phẩm bề thế, uy nghi, thể hiện trình độ mộc nghệ vượt bậc. Tuy nhiên, do làm việc liên tục nhiều ngày đêm, ông kiệt sức và vô tình ngủ quên trên ngai vàng. Cho rằng đó là hành vi phạm thượng, chúa Trịnh đã ra lệnh giam ông vào ngục.

Sau khi chúa Trịnh qua đời, bà Chúa kế vị nhận thấy ngai vàng được chạm trổ vô cùng tinh xảo, mang giá trị nghệ thuật hiếm có. Bà cho tìm hiểu sự việc và cho triệu Nguyễn Công Nghệ, giao cho ông tạc một pho tượng Phật Từ Tâm. Suốt hơn ba năm miệt mài lao động, ông đã hoàn thành pho tượng Phật bốn mặt, nghìn mắt nghìn tay với quy mô lớn và giá trị nghệ thuật đặc biệt.

Do lao lực trong thời gian dài, Nguyễn Công Nghệ từ một người khỏe mạnh trở nên suy kiệt, mù lòa và không may trượt chân ngã xuống suối qua đời. Cảm phục tài năng, đức độ và sự hy sinh của ông, người dân đã lập bàn thờ, tổ chức lễ tưởng niệm hằng năm và tôn ông là Tổ nghề mộc, đời đời ghi nhớ công lao truyền dạy và giữ gìn nghề gỗ.
– Tổ nghề theo quan niệm Á Đông
Bên cạnh truyền thuyết về Nguyễn Công Nghệ, theo nhiều tài liệu dân gian và tín ngưỡng nghề nghiệp, Đức Thánh Lỗ Ban (Lỗ Ban Tiên Sư) cũng được tôn vinh là Tổ nghề mộc. Ông được xem là bậc thầy về xây dựng và mộc nghệ, người đặt nền móng cho các quy chuẩn kỹ thuật, thước Lỗ Ban, phép tắc nghề mộc và đạo đức hành nghề.

Ngoài ra, tại mỗi vùng miền, người dân còn thờ các vị tiền hiền, nghệ nhân khai canh – khai nghề, những người có công mở mang làng nghề, truyền dạy kỹ thuật và giữ lửa nghề gỗ qua nhiều thế hệ. Vì vậy, Giỗ Tổ Ngành Gỗ vừa mang ý nghĩa chung, vừa mang đậm bản sắc riêng của từng địa phương.
Ý nghĩa sâu sắc của Giỗ Tổ Ngành Gỗ
Giỗ Tổ Ngành Gỗ mang trong mình nhiều tầng giá trị:

HIỆP HỘI GỖ VÀ THỦ CÔNG MỸ NGHỆ ĐỒNG NAI – dowa.com.vn
- Tâm linh: Tưởng nhớ và tri ân công đức Tổ nghề, các bậc tiền nhân
- Văn hóa: Gìn giữ và lan tỏa truyền thống làng nghề lâu đời
- Tinh thần nghề nghiệp: Nhắc nhở người làm nghề luôn giữ chữ “Tâm – Tín – Nghề”
- Gắn kết cộng đồng: Tạo sự đoàn kết giữa các thế hệ nghệ nhân, thợ trẻ và doanh nghiệp
Đây cũng là dịp để người làm nghề nhìn lại bản thân, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và trân trọng giá trị của lao động thủ công chân chính.
Nghi thức Giỗ Tổ Ngành Gỗ truyền thống
Tùy theo phong tục từng vùng miền, nghi lễ giỗ tổ ngành gỗ có thể khác nhau, nhưng thường bao gồm:
- Lễ dâng hương tưởng niệm Tổ nghề
- Chuẩn bị mâm cúng truyền thống (hương – hoa – lễ vật)
- Đọc văn khấn, ôn lại lịch sử hình thành và phát triển nghề
- Giao lưu, gặp gỡ giữa nghệ nhân, thợ mộc và doanh nghiệp
- Tổng kết hoạt động sản xuất – kinh doanh trong năm
Ngày nay, nhiều doanh nghiệp ngành gỗ còn kết hợp giỗ tổ với các hoạt động đào tạo tay nghề, chia sẻ kinh nghiệm, vinh danh thợ giỏi và định hướng phát triển bền vững cho toàn ngành.
Giỗ Tổ Ngành Gỗ trong thời đại hiện đại
Trong bối cảnh hội nhập và công nghiệp hóa, Giỗ Tổ Ngành Gỗ không chỉ giới hạn trong phạm vi làng nghề truyền thống mà còn được các doanh nghiệp, hiệp hội ngành gỗ tổ chức với quy mô ngày càng chuyên nghiệp.
Ý nghĩa của giỗ tổ trong thời đại mới:
- Tôn vinh giá trị thủ công kết hợp công nghệ hiện đại
- Gắn truyền thống nghề gỗ với phát triển xanh – bền vững
- Nâng cao ý thức sử dụng gỗ hợp pháp, gỗ có chứng chỉ FSC
- Thể hiện trách nhiệm của ngành gỗ đối với môi trường và cộng đồng
Đây cũng là dịp để ngành gỗ Việt Nam khẳng định bản sắc, uy tín và vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
Giỗ Tổ Ngành Gỗ – Nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ
Giữa nhịp sống hiện đại, Giỗ Tổ Ngành Gỗ chính là sợi dây kết nối giữa:
- Quá khứ – hiện tại – tương lai
- Nghề thủ công truyền thống – sản xuất công nghiệp hiện đại
- Giá trị văn hóa – giá trị kinh tế
Giỗ tổ không chỉ nhắc nhở người làm nghề nhớ về cội nguồn, mà còn khơi dậy niềm tự hào, tinh thần trách nhiệm và ý chí phát triển lâu dài cho ngành gỗ Việt Nam.
KẾT LUẬN
Giỗ Tổ Ngành Gỗ là dịp thiêng liêng để những người làm nghề gỗ tưởng nhớ công ơn Tổ nghề, trân trọng giá trị lao động và cùng nhau hướng đến một ngành gỗ bền vững – nhân văn – giàu bản sắc Việt.
Với tinh thần kế thừa truyền thống – đổi mới sáng tạo, các doanh nghiệp ngành gỗ ngày nay không chỉ giữ nghề mà còn nâng tầm nghề, góp phần đưa gỗ Việt vươn xa trên bản đồ thế giới.


